احقاق منافع ملی ایران در قفقاز جنوبی با اجاره بلند مدت استان سیونیک ارمنستان
طرح پانترکیسم-عبری- انگلیسی- آمریکایی دالان زنگه زور
پانتورک های منطقه با تحریک رژیم غاصب صهیونیستی و حمایت جبهه غربی بخصوص آمریکا و انگلیس و همچنین با سو استفاده از حس ناسیونالیستی آذری زبانان بدنبال بی ثبات سازی منافع ملی ایران در منطقه قفقاز جنوبی هستند که راه کارهای متفاوتی برای مقابله با تحرکات ضد ایرانی این عناصر وجود دارد که بهترین آنها اجاره بلند مدت استان سیونیک ارمنستان توسط ایران است. هرچند سفر شهید عبدالهیان وزیر وزارت خارجه ایران به آذربایجان نشان از اراده جمهوری اسلامی در حل مسالمت آمیز مناقشه بین آذربایجان و ارمنستان داشت (آناتولی, 2023) اما تحرکات پانتورک ها که در گذشته میزبان برگزاری نشست تجزیه طلبانه در شهر باکو بر علیه ایران بوده است (بولتن نیوز, ۱۴۰۲) همانند سایر رفتارهای پیشین عناصر پانتورک در دولت آذربایجان مانند دعوت تجار به هتلی در تاجیکستان برای تبیین اهمیت کوریدور میانه(کوریدوری که کشورهای شرقی دریاچه خزر را به کشور آذربایجان بدون عبور از ایران وصل میکند) تنها چند روز پس از سفر وزیرخارجه ایران به آذربایجان، استفاده گسترده از علامت A انگلیسی وارونه به نشانه ی جدا کردن استان سیونیک از کشور ارمنستان روی خودروهای نظامی آذربایجان و همچنین تبلیغات گسترده شبکه های پانتورک منطقه در خصوص مزایا و فرصت های اقتصادی حاصل از قطع ارتباط ایران با ارمنستان از طریق تسلط بر استان سیونیک ارمنستان (عارف, ۲۰۲۱)، نشان از عدم تطابق سیاست اعلامی با سیاست اعمالی عناصر پانتورک در دولت آذربایجان درخصوص شیوه حل تنش موجود دارد.
ارائه راهکار مطرح شده در این مقاله در راستای کاهش تنش در منطقه قفقاز جنوبی و همچنین صیانت از منافع ملی ایران از راه صلح آمیز است. تعدد رفتارهای تحریک آمیز و خائنانه پانتورک های دولت آذربایجان در کنار حضور اسرائیل در مجاورت مرزهای ایران و افتتاح سفارت طرفین در کشور مقابل (اسلامی, 1401)، تبیین کننده این موضوع است که پانتورک های این کشور بر خلاف جمعیت اکثریت شیعه کشور آذربایجان و به عنوان یک کشور با اکثریت جمعیت مسلمان شیعه و برخلاف دین مردم این کشور، نتنها آرمان های ظلم ستیزی را فراموش کرده است بلکه با خرید های تسلیحاتی از رژیم غاصب صهیونستی و تامین بخش عمده ای از انرژی مورد نیاز این رژیم، از هیچ اقدامی برای کمک به این رژیم فرو گذار نیست. رژیم اسرائیل با خیانت عناصر پانتورک در دولت آذربایجان طی سال های اخیر همکاری هایی در اقدامات بی ثبات کننده علیه ایران داشته اند که می توان به نقش شهروند آذربایجانی در حادثه تروریستی شاهچراغ (کیهان, 1401)، آموزش فرهنگیان و معلمان آذربایجانی در اسرائیل (آذربایجان, 1402)، ارسال پهبادهای شناسایی برای مراکز هسته ای و تست سامانه های پدافندی (فارسی, 1399)، تلاش برای پاک کردن ریشه های فرهنگی تاریخی ایرانی در آذربایجان ( تاریخ کلاس یازدهم جمهوری آذربایجان, 2023)، انتقال تکفیری ها به مرزهای مشترک ایران و آذربایجان، سوء نیت نسبت خاک ایران با ایجاد شکاف های قویتی (Palisy, 2022) و تلاش رسانه ای گسترده برای پرورش عناصر داخلی ضد ملی با هدف نا امن سازی مناطق ترک زبان ایران از طریق فریب و تطمیع، اشاره کرد. ارتباط پانتورک ها با رژیم غاصب صهیونیستی به سطحی رسیده که تقریبا همه کارشناسان اقتصادی و سیاسی ملی گرا و شیعه را به این نتیجه رسانده که جمهوری اسلامی ایران باید سیاست مماشات حداکثری را کنار گذارده و بدنبال راهکار اجرایی برای صیانت از حریم اسلام و نظام باشد.
اگر چه سرچشمه این رفتارهای تحریک آمیز به مناقشه بین آذربایجان و ارمنستان بر سر قره باغ و دالان ابداعی زنگزور و بده بستان های پشت پرده عناصر پانتورک دولت آذربایجان و اسرائیل و یکسری بازیگران دولت های ترک و برخی کشورهای اروپایی باز می گردد ولی به نظر می رسد که همه این رفتارهای تحریک آمیز با هدف ایجاد اتحاد و پل ارتباطی بین عناصر پانتورک (تومار, 2023 ) ودرنهایت با تضعیف ایران و سوق دادن ایران به سمت واکنش نظامی بدون مشروعیت بخشی صورت گیرد تا با ایجاد اجماع بر علیه ایران، از طریق باجگیری حقوقی، توان اثرگذاری ایران بر مناقشه آذربایجان-ارمنستان را محدود تر نمایند. لذا از این منظر، بازی نکردن در یک بازی از پیش طراحی شده می تواند به عنوان یک سیاست هوشمندانه تلقی شود ولی نباید از این نکته غافل شد که تاکید بیش از حد بر به کارگیری سیاست انفعالی یا سیاست مماشات می تواند ریسک تهاجمی تر شدن سیاست های شوم عبری-پانتورک را افزایش داده و چه بسا ایران در مقابل اقدامات انجام شده قرار گیرد. این مقاله اهمیت این موضوع را از جهت تثبیت اثرژئوپولتیکی، فرصت های اقتصادی و مشروعیت بخشی قانونی در دفاع از منافع ملی ایران را از طریق اجاره بلند مدت استان سیونیک ارمنستان نشان می دهد. مقاله بصورت توصیفی تحلیلی نگاشته شده است.
حضور ایران در استان سیونیک ارمنستان سبب تثبیت نقش ژئوپلتیکی ایران در کوریدور های مواصلاتی شرق به غرب و خنثی شدن طرح صهیونیستی-پانتورکیسمی کوریدور میانه که آسیای میانه و کشورهای شرق دریای خزر را به کشور آذربایجان بدون گذر از ایران و سپس بعد از عبور از دالان زنگه زور به ترکیه وصل می کند خواهد شد. ویژگی طرح کوریدور میانه اینست که باید قسمتی از خاک ارمنستان به خاک آذربایجان ملحق شود و عملاَ ارمنستان تمامی ویژگی ژئواکونومیکی خود با ایران و بخش اعظمی از ویژگی ژئوپلیتیکی خود را از دست میدهد و با توجه به کاهش منابع اقتصادی ارمنستان ،در آینده این کشور در نقطه ضعف قرارخواهد گرفت و دولت پانتورک آذربایجان را تحریک به گرفتن کل یا بخش بزرگی از ارمنستان خواهد کرد. تاکید دولت آذربایجان بر ایجاد دالان زنگزور اگر چه در حال حاضر صرفا با حمایت اسراییل، ترکیه و انگلستان انجام می پذیرد و ظاهرا سایر اعضای ناتو در مورد آن موضع مشخصی اتخاذ نکرده اند، اما این خواسته با وجود پشتیبانی فکری انگلیس از این پتانسیل برخوردار است که در صورت موفقیت نسبی ، به سرعت بازیگران دیگری وارد بازی شوند و حمایت تام و تمام آمریکا و سایر اعضای ناتو را جلب نماید.
با این وجود ممکن است اینگونه تصور شود که در لحظه تعیین کننده روسیه به حمایت از ارمنستان وارد عمل خواهد شد و بر بلندپروازیهای عناصر پانتورک دولت آذربایجان نقطه پایانی خواهد گذاشت زیرا با توجه به سوابق باجگیری های دولت ترکیه درموضوعات مختلف از روسیه و ازطرفی، همپیمانی و همسویی فکری دولت آذربایجان با سیاست های دولت ترکیه در ایجاد دالان زنگه زور تحت کنترل آذربایجان، مانع از اتصال کوتاه ریلی روسیه به خلیج فارس از ایران خواهد شد و منافع کشور روسیه در گرو تصمیمات آذربایجان قرارخواهد گرفت و یا اینکه ممکن است متصور باشیم لابی قدرتمند ارامنه مقیم آمریکا و اروپا توان اثر گذاری بر این مناقشه به سود ارمنستان را از طریق برجسته کردن نسل کشی ارامنه خواهند داشت. ولیکن امید بستن به حمایت غرب از ارامنه از طریق حضور قدرتمند لابی های ارامنه در نهادهای سیاستگذاری آمریکا و اروپا هم نمی تواند برای منافع ملی ایران چندان دلگرم کننده باشد چرا که کشورهای غربی ممکن است حساسیتی که به وقوع یک نسل کشی جدید ارامنه داشته باشند را در قبال تغییر مرزهای بین المللی در راستای منافعشان، از خود نشان ندهند و از آن چشم پوشی کنند و یا وجود نظامیان ترک در بخش نظامی روسیه مانع از برخورد قاطع روسیه با زیاده خواهی های عناصر پانتورک دولت آذربایجان شود. آذربایجان درصدد است بتواند با سیاست ارعاب و وحشت و با کمترین کشتار، گام به گام به ایجاد دالان زنگزور جامه عمل بپوشاند و سپس به توسعه عرضی این دالان ابداعی اقدام کند و عملا برنده بزرگ این مناقشه باشد و با انتقال گاز ترکمنستان به ترکیه، حمایت های وسیعی از ترکیه و غرب دریافت کند، تا از طریق متنوع تر شدن سبد تامین انرژی اروپا و اتصال آسیای میانه به غرب، فضای جدیدی برای تحت فشار قرار دادن ایران و روسیه فراهم گردد و از طرفی اهمیت ژئوپلتیکی و ژئواکونومیکی ایران را کاهش دهد لذا اجاره استان سیونیک باعث تثبیت اثر ژئوپلتیکی و ژئواکونومیکی ایران با اتصال امن ریلی و جاده ای به گرجستان، روسیه ، دریای سیاه و مناطق شرقی اروپا میگردد و همچنین این طرح باعث بی اثر شدن نقشه صهیونیستی-پانتورکیسمی کوریدور میانه و طرح های وابسته به این کوریدور برای اتصال آسیای میانه به ترکیه و اروپا بدون گذر از ایران میگردد.
دشمنان ایران راهبرد جنگ ترکیبی اقتصادی اعم از محدودیت های بانکی، جلوگیری از واردات لوازم و تجهیزات مورد نیاز، ممانعت از صادرات محصولات تولید ملی، منزوی کردن ایران از طریق عدم اتصال کوریدوری، محدودیت های بانکی، زمینه سازی برای خروج نخبگان از کشور و بسیاری موارد دیگر را به عنوان راهکاری برای جلوگیری از توسعه اقتصادی ایران در نظر گرفته اند که استفاده از تمامی ظرفیت ها از جمله استفاده از ظرفیت های کشورهای همجوار با ایران می تواند یکی از گزینه های عملیاتی برای مقابله با کم اثر کردن این جنگ اقتصادی باشد که معیشت مردم را دچار چالش جدی کرده است. هدف دشمن در جنگ اقتصادی ایجاد نارضایتی مردم نسبت به سیاست های حاکمیت است که ایران میتواند از تهدید ایجاد شده برای منافع ملی در مناقشه موجود بین آذربایجان و ارمنستان استفاده کند و با خلق فرصت های اقتصادی جدید در منطقه شمال شرق کشور تحت عنوان قرارداد اجاره استان سیونیک ارمنستان، از طریق ایجاد بازارهای جدید به صورت تزریق مویرگی محصولات ایرانی، ارز آوری خوبی برای استان های شمال شرقی ایران و کشور داشته باشد و به وسیله توسعه بازار صادراتی در این منطقه بتواند کالاهای مازاد بر مصرف داخل را در این بازار عرضه نماید و از طرفی با توجه به عدم وجود تحریم در کشور ارمنستان این امکان فراهم می گردد تا مبدا ورودی جدیدی در کنار سایر مبادی موجود برای واردات کالاهای تحریمی به ایران ایجاد گردد.
با توجه به بازیدید نمایندگان آمریکا از منطقه قره باغ و اعلام آمادگی آمریکا برای سرمایه گذاری در این منطقه و پیشنهاد برگزاری مناقصه های آزاد برای بازسازی منطقه تحت تسلط آذربایجان و همچنین سابقه همکاری آمریکایی ها و کشورهای اروپایی با دولت ارمنستان دور از انتظار نیست که استان سیونیک ارمنستان نیز مورد توجه آنها قرار گیرد و زمینه نفوذ نظامی، اقتصادی و سیاسی آنها بعنوان ناجی ارمنستان فراهم شود، از این رو ایران باید از از فرصت ایجاد شده که دولت ارمنستان به دلیل جنگ قره باغ هنوز در نقطه ثبات اقتصادی قرار نگرفته است جهت همکاری های اقتصادی فی مابین استفاده کند و با استفاده از ابزار اقتصادی، منافع ملی خود را تضمین کند. استان سیونیک ظرفیت و زمینه های همکاری متنوعی مانند محصولات و خدمات پزشکی، خدمات مهندسی، نیروی انسانی ماهر،انتقال تکنولوژی، کشاورزی، دامپروری،انرژی و صنعتی را با ایران دارد که میتواند بخش اعظمی از چالش های اشتغالزایی در استان های شمال شرقی ایران را حل نماید لذا اجاره بلند مدت سیونیک میتواند بعنوان مکملی درکنار طرح منطقه آزاد تجاری میان ایران و اتحادیه اوراسیا بعنوان نقش موثر مطرح باشد.
استان سیونیک جزو سرزمین قانونی و قلمرو حاکمیت کشور ارمنستان می باشد و اجاره بلند مدت این منطقه با موافقت دولت و ارکان قانونی کشور ارمنستان خواهد بود، لذا اجاره این منطقه شامل منافع اقتصادی قانونی ایران میشود و دست ایران در شیوه های پاسخگویی برای حفاظت از منافع ملی و اقتصادی اش بازتر خواهد شد و این سلسله اقدامات ایران در خصوص دفاع از منافع ملی، مشروعیت بیشتری پیدا میکند. حتی درصورت دست درازی به منافع اقتصادی در این بخش، ایران می تواند از طریق مبادی حقوقی بین المللی و قوانین موجود در عرف بین الملل از جمله کنوانسیون ژنو، دفاع مشروعی از حقوق اقتصادی و منافع ملت ایران داشته باشد و این مشروعیت بخشی در شیوه های پاسخگویی گوناگون، سبب بی اثر شدن طرح های عبری-پانتورکیسم در اجماع احتمالی در برابر اقدامات نظامی میگردد. توهمات عبری- پانتورکیسم با پازل های ناقص که نقشه های توهمی مانند الحاق سرزمین های مادری ایران به سرزمین های جدا شده از ایران و یا کم اثر کردن موقعیت ژئواکونومیک ایران مانند طرح کوریدور میانه را در سر میپروراند با اجاره منطقه سیونیک بطور کلی خنثی میگردند چرا که احراز عینی منافع ملی جمهوری اسلامی ایران در ارمنستان سبب ترسیم خطوط قرمز شفاف مشروع و قانونی در زمینه های مختلف از جمله امنیت اقتصادی و منافع ملی میگردد. شاف و قانونی شدن خطوط قرمز منافع ایران، پیامی روشن به اسرائیل و متحدین پانتورک آنهاست که ایران درخصوص منافع ملی خود در صورت لزوم از هیچ اقدام حقوقی و سختی فروگذار نخواهد بود و اقدامات سخت ضروری ایران با مشروعیت حقوقی همراه میگردد و این مشروعیت حقوقی در کنار توان نظامی بصورت مکمل میتواند منافع ملی ایران را در منطقه قفقاز جنوبی تضمین کند .
درمجموع میتوان عنوان کرد، عناصر پانتورک از طریق اتحاد نظامی و اقتصادی با رژیم صهیونیستی و استفاده از ابزارهای رسانه ای خود با وارونه کردن حقایق و موضع گیری های جمهوری اسلامی ایران و فداکاری های ملت ایران خصوصاَ در سال های 1994-1998 شهادت تعدادی از هموطنان ایرانی برای نجات جان هزاران آواره شیعه آذربایجانی و هچنین نادیده گرفتن تاثیر معنوی و سیاست اعلامی دولت و تمام ارکان حکومت ایران از جمله رهبری ایران مبنی بر احقاق حق مردم کشور آذربایجان و به رسمیت شناختن قره باغ بعنوان خاک آذربایجان در جنگ 2020 که منجر به پیروزی آذربایجان شد، بجای رعایت حسن همجواری و قدردانی از حمایت های ایران، درصدد پیگیری توهمات احیاء دولت عثمانی در راستای زیاده خواهی پانتورکیسم و صهیونیسم هستند و با سوءاستفاده از حس ناسیونالستی ترک زبان ها و آذری زبان های منطقه بدنبال تاثیر منفی بر موقعیت ژئوپولتیکی، ژئواکونومیکی و امنیتی ایران می باشند.
ابزار های رسانه ای پانتورک با کمک منافقین لیبرتی ازطریق تحریف حقایق تلاش کردند پیروزی در جنگ قره باغ در سایه حمایت معنوی ایران و حسن نیت ایران نسبت به احقاق حق کشور و ملت آذربایجان را به اشتباه ضعف یا ناچاری برای پذیرش امری حتمی تفسیر کنند و حتی ملت ایران را دشمن ملت آذربایجان معرفی کردند و تلاش کردند با ترفند های پوپولیستی و به لطائف الحیل، ترک زبانان ایران را زمینه ای برای نا آرامی های داخلی ایران کنند که منجر به یکسری ناآرامی های نقطه ای در شهر تهران و شهرهای شمالی شرقی کشور شد . مماشات و خویشتنداری ایران در قبال اقدامات خصمانه سالهای گذشته عناصر پانتورک دولت آذربایجان سبب توهم روزافزونی شده است تا جایی که توانایی نیروی دریایی ضعیف آذربایجان که بیشتر در حد یک گارد ساحلی است تا نیروی دریایی، بعنوان یکی از قوی ترین نیروی های دریایی منطقه برای پانتورکها متصور شود و عناصر پانتورک دولت آذربایجان قدرت ارتش خود را یکی از قوی ترین نیروهای مسلح جهان متصور شوند و این پشتیبانی فکری برای توهم قدرت دست درازی به خاک ایران شد .
هرچند دولت آذربایجان توان مقابله با قدرت نظامی جمهوری اسلامی ایران را ندارد و این موضوع برای رژیم صهیونیستی مسجل است ولی سلسله خیانت ها و زیاده خواهی های پانتورکیسم در سایه خویشتنداری ایران میتواند زمینه ساز بحران های امنیتی آتی برای کشورهای منطقه قفقاز جنوبی و ایران باشد، از این رو پیش از آنکه این بحران عمیق تر گردد، چاره جویی برای یافتن پاسخ مناسب به این تحرکات مستقل از سایر بازیگران و منطبق بر منافع ملی ناگزیر می نماید. اگرچه راهکارها و پیشنهادات متعددی برای احقاق حق ملت ایران از طریق تقویت نظامی ارمنستان به منظور ایجاد توازن قوا با دولت جمهوری آذربایجان، برخورد مستقیم نظامی با دولت آذربایجان و یا نظرسنجی تمایل مردم نخجوان برای بازگشت به سرزمین مادری ایران بعنوان راه حل اجرایی توسط کارشناسان مختلف در رسانه های با گرایش های متفاوت مطرح شده است ولیکن باید توجه داشت که هر کدام از این پیشنهادات با چالش هایی همراه است. تقویت نظامی ارمنستان در صورت وقوع جنگی دیگر می تواند منجر به کشتار وسیع در کشور آذربایجان شود که با توجه به جمعیت اکثریت شیعه کشور آذربایجان و همچنین قرابت فرهنگی اکثریت شهروندان آذربایجان با ایران سبب شده است که ایران تمایلی برای به خطر افتادن جان شهروندان آذربایجان که فرزندان میهن تاریخی خود میداند را نداشته باشد. از سوی دیگر پاسخ نظامی ایران به زیاده خواهی برخی عناصر پانتورک دولت آذربایجان مادامیکه تهدید مستقیمی متوجه مرزهای ایران صورت نپذیرفته باشد با تبعات امنیتی، حقوقی و سیاسی همراه است و اگر عناصر پانتورک دولت آذربایجان موفق به ایجاد دالان زنگزور دورتر از مرزهای ایران شوند عملا محدودیت های سیاسی و حقوقی امکان پاسخ نظامی ایران را به شدت تحت الشعاع قرار خواهد داد.
همچنین عبور مسیر ارتباطی کشور آذربایجان به نخجوان از مسیر ایران در نگاه اول دارای محاسن بیشتری نسبت به سایر طرح های مطرح شده توسط کارشناسان می باشد اما با توجه به افکار پانتورکیسم در نحوه برخورد با ملت ایران و تجربات گذشته میتوان بیان داشت این راهکار سبب خطرات امنیتی بالقوه ای مانند احتمال بالای انفجارهای عمدی در مسیر عبور از ایران، انتقال سلاح و مهمات به خاک ایران، عدم تسلط در مرز ها در ورود و خروج افراد معاند به کشور را نام برد، بنابراین اتخاذ هرگونه سیاست اعمالی از جانب ایران باید با رعایت ملاحظات مزبور انجام پذیرد تا اولاَ موجبات اضمحلال نفوذ فرهنگی ایران و قرابت تاریخی و دینی در منطقه قفقاز را فراهم نکند و از این طریق منجر به تقویت نقش آفرینی منفی شمنان و رقبا در منطقه نشود، ثانیاَ باعث ایجاد منافذ امنیتی نگردد و ثالثاَ این راه حل نباید ضربتی و کوتاه مدت باشد بلکه باید به گونه ای ارائه گردد که سد محکمی در مقابل سیاستها و تفکرات تجاوزکارانه عناصر پانتورک موجود در دولت آذربایجان برای سالیان دور ایجاد نماید و در نهایت این سیاست باید به گونه ای باشد که پتانسیل برخورداری از حمایت دولت، پارلمان ومردم ارمنستان را داشته باشد تا ضریب موفقیت آن افزایش یابد. آن چه که به نظر می رسد این است که دولت پاشینیان تمایلی به جنگ جدید با آذربایجان ندارد و ترجیح می دهد حتی به قیمت دادن امتیازات تا حد امکان از ورود به جنگ وسیع جدید پرهیز نماید که دلیل این موضوع هر چه که باشد می تواند موجبات بیشتر حمله های توسعه طلبانه احتمالی دولت آذربایجان در آینده را سبب گردد.
روحیه زیاده خواهی پانتورکها و سوابق اظهارات سیاه گذشته آنها مبنی بر تلاش برای عدم اجازه ایران برای ارتباط مرزی با ارمنستان بیانگر عمق کینه، دستکم گرفتن قدرت ملت ایران، راهبرد تضعیف موقعیت کوریدوری ایران و کنترل ارتباط کوتاه زمینی ایران و روسیه دارد لذا به منظور همراه کردن هر چه بیشتر دولت ارمنستان با منافع ملی هر دو کشور باید ابتداَ ابتکار عمل ایران مبتنی بر راه حل صلح آمیز باشد تا همراهی دولت و ملت ارمنستان را در پی داشته باشد که این سیاست توسط وزارت امورخارجه ایران با تشویق آذربایجان و ارمنستان به امضای توافقنامه چند جانبه و نشست در سطح وزاری خارجه روسیه، ارمنستان، آذربایجان ترکیه و ایران انجام گرفته است که نشان از دیپلوماسی فعال دولت سیزدهم بجای دیپلوماسی منفعل دولت دوازدهم دارد. همزمان این ابتکار عمل باید بتواند پروژه دالان ابداعی زنگزور را برای بلند مدت به گونه ای مشروط بگذارد که دستیابی به آن حتی با توسل به زور نه برای عناصر پانتورک دولت آذربایجان و نه هیچ دولتی میسر نباشد و هرنوع تصمیم سیاسی و اقتصادی بدون درنظر گرفتن منافع ایران ممکن نباشد، از این رو پیشنهاد می شود که ایران به شناسایی تمامی مناطقی که پتانسیل تشکیل دالان ابداعی در استان سیونیک را دارند پرداخته و به دولت ارمنستان پیشنهاد نماید این مناطق را به منظور ایجاد منطقه آزاد سرمایه گذاری تحت قرارداد اجاره به مدت ۲۵ سال و یا بیشتر به ایران واگذار نماید.
لذا طبق این واگذاری هرگونه تجاوز احتمالی دولت آذربایجان به این مناطق تعرض مستقیم به منافع ملی ایران قلمداد شده و ایران می تواند بدون تبعات حقوقی و سیاسی در راستای منافع ملی خود با قاطعیت از طریق سیاسی و غیرسیاسی به این حملات پاسخ دهد. عناصر پانتورک دولت آذربایجان علی رغم توهمات قدرت نظامی خود، برای حفظ ظاهر اقتدار پوشالی خود، با توجه به تضعیف هیمنه رژیم تروریست اسرائیل در جنگ غزه بعنوان بزرگترین پشتیبان اقدامات ضد ایرانی و همچنین وجود منافع مستقیم ملت ایران، فعلاَ از هرگونه تنش نظامی برحذر خواهد بود چراکه اقدام تجاوزگرانه به منافع ملی ایران، به شکست سنگین حتمی آنان ختم میگردد و با توجه به عدم امکان پشتیبانی نظامی رژیم غاصب صهیونیستی بدلیل جنگ 7 اکتبر حماس با این رژیم و موضع انفعال نظامی عناصر پانتورک موجود در دولت آذربایجان میتوان از این برهه برای تسریع منافع ایران و ملت های ارمنستان و آذربایجان استفاده کرد. منافع ملی دولت ارمنستان اقتضا میکند با اجاره 25 ساله استان سیونیک بدست ایران موافقت کند چراکه تنها متحد قدرتمندی که از نفوذ منطقه ای کافی برخوردار است و بدلیل منافع ملی خود و حسن همجواری از تمامیت مرزی ارمنستان برای همیشه حمایت میکند ایران است و از طرفی تاریخ گذشته و منافع مشترک ایران و روسیه در جنگ تکفیری های داعش و جبهه النصره مخصاصاَ در جبهه سوریه نشان داده است که در شرایط اضطراری حمایت ایران از یک جبهه سبب حمایت روسیه نیز در آن جبهه خواهد شد و با وجود منافع مشترک ایران و روسیه در منطقه قفقاز جنوبی، احتمال موفقیت جبهه مخالف این اتحاد در منطقه قفقاز جنوبی در شرایط حال حاضر دور از ذهن است.
دولت،مجلس و دستگاه های دیپلوماسی ایران می بایست این امرا را از طریق دولت و پارلمان این کشور ارمنستان پیگیری نمایند و ابزارهای رسانه ای اهمیت این موضوع را برای افکار عمومی شهروندان و دولتمردان ارمنستان تشریح نمایند چرا که این طرح علاوه بر صلح آمیز بودن و دعوت طرفین به خویشتنداری به هیچ وجه حاکمیت ملی ارمنستان را تضعیف نمی نماید و متضمن پیشرفت اقتصادی و حصول منافع مشروع تمام طرف ها است. از طرفی نیز بعد از حصول توافق بین ایران و ارمنستان درخصوص اجاره استان سیونیک، دولت ایران می تواند از طریق دیپلوماسی فعال، عناصر پانتورک دولت آذربایجان را تفهیم به همکاری های مشترک جهت حفظ منافع ملی هر دوکشور نماید و خروج اسرائیل از آذربایجان و ارمنستان و پایان خیانت به دنیای اسلام را پیش شرط هرگونه همکاری با این کشورها عنوان نماید. با وجود خیانت های عناصر پانتورک در دولت آذربایجان به ملت ایران، ایران حساب عناصر پانتورک دولت آذربایجان را از ملت آذربایجان را که اکثراَ شیعه هستند جدا میداند و ملت آذربایجان را پاره تن خود می داند و تاریخ اثبات کرده است که ایران برای مصالح مشروع ملت آذربایجان که در خاک جدا شده از سرزمین مادری زندگی میکنند اهمیت بالایی قائل است و نشان داده است بدنبال امنیت پایدار مرزی و ثبات اقتصادی خود با آذربایجان و ارمنستان و احقاق منافع ملی و مصالح هر سه کشور بدور از زیاده خواهی، فریب رسانه ای و شعار های پوپولیستی پانتورکها و صهیونیسم است.
(این مقاله با توجه به اطلاعات میدانی، مصاحبه با اساتید ایرانی داخل و خارج کشور و هم فکری برخی از کارمندان اسبق سفارت ایران در ارمنستان درخصوص قوانین مناطق آزاد ارمنستان، در سال 1403 نگاشته شده است و نویسنده مقاله به مباحث کلان امنیت، اقتصاد، انرژی و تفکرات پانتورکیسم آشنایی دارد).